Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon

Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon

EMOT Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü'nde, doktorlarımız tarafından tanısı konulan ortopedik rahatsızlığınızın gerektirdiği tedavinin yanı sıra ameliyat sonrası süreçte ve spor yaralanmalarında gündelik hayatınıza en kısa zamanda sağlıklı olarak geri dönmeniz için en uygun tedavi uygulanır.

AMAÇ

EMOT Ailesi olarak, sürekli iletişimle katılımınızı güçlendirerek, farkındalıkla ve minimum ağrıyla süreci uygular ve takip ederiz. Amacımız, sizi en kısa sürede günlük yaşantınızda bağımsız hale getirerek, maksimum fonksiyonellikle, sosyal yaşama ve işinize dönüşünüzü sağlamaktır.

SÜREÇ

Fizyoterapist ekibimiz, doktorunuzdan iletilen bilgiler ışığında, kendi mesleki donanım ve deneyimiyle mesleki değerlendirmelerde bulunur ve en uygun tedavi uygulamaları için size özel programı hazırlar.

Uygulamalarda yer alan yöntem ve programlardan birkaçı:
  • Elektroterapi aletleri
  • Isı ajanları
  • Manuel tedavi
  • Egzersizler
  • Bantlama teknikleri
  • El ve ayağa uygulanan splintler
  • Erken hareket yöntemler (Fleksör tendonlar için kleinert yöntemi,dinamik splintle erken mobilizasyon yöntemleri vb.)
  • İş uğraşı tedavisi
  • Ameliyat sonrası ihtiyacı olduğuna karar verilen hastalar için, yatak içi fizyoterapi, solunum tedavisi, yürümeye geçiş programları
  • Poliklinikten yönlendirilen hastalar için ev programı ve splint uygulaması

Replantasyon Rehabilitasyonu

Replantasyon Rehabilitasyonu Nedir?

Replantasyon, kişinin hem günlük yaşam aktivitelerini, hem de iş yaşamını uzun süre etkileyen önemli cerrahilerden biridir. Fonksiyonların geri kazanılmasında rehabilitasyon büyük önem taşır. Replantasyon rehabilitasyonu bir ekip işidir ve deneyimli bir ekip tarafından dikkat, titizlik ve sabırla uygulanması gerekmektedir. Amacımız, iyileşmekte olan tüm onarılmış yapıları (kemik, damar, tendon, sinir ve deri ) korurken kola maksimum hareket, kuvvet, duyu ve estetiği içeren bir fonksiyon kazandırmaktır. Replantasyon rehabilitasyon programı, cerrahisinde olduğu gibi kişiye özeldir ve bireyselleştirilir. Çünkü yaralanmaya ve kişiye ait özellikler farklılık gösterir. Sizin genel durumunuz, yaşınız, yaralanma şekliniz, yaralanma seviyeniz, eşlik eden yaralanmalarınız, ruhsal ve sosyal faktörleriniz rehabilitasyon programımıza yön verir. Ayrıca replantasyon cerrahinizde yer alan beş sistemin ( ikelet, dolaşım, tendon, sinir ve deri ) iyileşme mekanizması ve zamanı birbirinden farklı olduğu için, tüm süreçler göz önünde bulundurularak rehabilitasyon dizayn edilir.

Replantasyon Rehabilitasyonunun Üç Ana Safhası

  • Akut Safha: İlk 8 haftalık süredir. Yara iyileşme sürecinin en yüksek olduğu safhadır.
  • Subakut Safha: 8 hafta ile 4 ay arasındaki süredir. Fonksiyonların düzenlenmeye çalışıldığı dönemdir.
  • Kronik Safha: 4 ay arasındaki süredir. Bu safhanın ne kadar süreceği, yaralanma seviyesine göre değişmektedir. Yaralanma seviyesi kolun üst bölgelerinde ise, süre uzayabilmektedir. Fonksiyonların ve kuvvetin maksimum kazanıldığı ve elde edilen sonuçların değerlendirildiği dönemdir.

Safhalara Göre Rehabilitasyon Yaklaşımları

Akut Safha

  • İlk 3 hafta, replante edilen kısmın dolaşım kontrolünün yapıldığı ve etkilenen kısmın istirahat ettirildiği dönemdir.
  • Kolunuzu kalp seviyenizde pozisyonlamanız dolaşım ve ödem açısından önemlidir.
  • Aktif rehabilitasyon dolaşım ve kemik stabilitesi sağlandıktan sonra 3. veya 4. haftada başlar.
  • Kemik kırık hattının durumuna ve tespit şeklinize göre vasküler beslenmeyi engellemeyecek şekilde istirahat pozisyonunuzu koruyan atel yapılır.
  • Eklem sertlikleri ve yumuşak doku yapışıklıklarını önlemek amacıyla, her sistemin iyileşme süresi göz önünde bulundurularak hareket tedavisi planlanır. Tamir edilen dokular üzerindeki gerilim kuvveti aşırı olmayacak şekilde pozisyon verilerek, kas gücünü aktive edecek egzersizler aktif, pasif, aktif yardımlı olarak uygulanır.
  • Replante edilen kısmın üzerindeki eklemlere aktif çalışmalar yapılır.
  • Dokuların iyileşmesini artıran, ödem kontrolünü sağlayan ısı ajanları, elektroterapi uygulamaları, yumuşak skar masajı, retrogreyt masaj 5. haftadan itibaren rehabilitasyon programında yer almaya başlar.
  • Tüm replantasyonların distalinde duyu kaybı vardır. Bu safhada koruyucu duyu eğitimi verilir.
  • Tedavi seansının bitiminde, koruyucu atelinizin kullanımına devam edilir. Ev programı düzenlenerek, hareket tedavinize evde de devam etmeniz istenir.

Subakut Safha

  • Hareket tedaviniz devam eder. Akut safhadaki fonksiyonlarınızın gelişimine göre tendon kayma egzersizleri, tenodez egzersizleri, bloklama egzersizleri tedavi programınıza ve ev programınıza ilave edilir. Germe ve kuvvetlendirme egzersizleri, dokuların gerilim kuvvetine toleransı arttıkça yapılır. Nazik germeler tercih edilir.
  • Koruyucu atel, kemik kaynama durumuna göre bu safhanın başında bırakılır.
  • Isı, elektroterapi, masaj uygulamaları dokularınızın iyileşme sürelerine göre çeşitlendirilir, bazı uygulamalar sonlandırılır.
  • Duyu testleri yapılarak, duyu eğitim programı başlar.
  • Eklem sertlikleri ve doku yapışıklıkları mevcutsa, bunları açmaya ve engellemeye yönelik yeni ateller planlanır.
  • Hafif günlük aktivitelerde kolun kullanımı teşvik edilir.

Diz Protezlerinde Fizik Tedavi

Diz protezi sonrası hastanede kaldığınız süre içerisinde uygulanan fizyoterapi programı ile amacımız oluşabilecek komplikasyonları önlemek, erken dönemde yürüme aktivitelerinizi sağlamak (kendi başınıza yardımcı cihazlar ile tuvalete gitme, merdiven inip-çıkma), egzersizlerinizi düzenlemek ve uygulamak, ev egzersiz programınızı öğretmektir. Cerrahi sonrası 2. günden itibaren doktorunuzun isteği ile fizyoterapistiniz sizi odanızda değerlendirecektir. Tedavi programınızı planlayıp en kısa zamanda bağımsız olarak hareketliliğinizi sağlamaya çalışacaktır. Diz protezi sonrası, erken dönemde 0-90 derece harekete ulaşmak rehabilitasyonun temel amacıdır. Hareketlerinizi erken dönemde kazanmanıza yardımcı olmak için CPM denilen dizin pasif hareketini sağlayan cihaz uygulanmaktadır.

  • Cerrahi sonrası size verilen antiembolik çorabınızın (ya da elastik bandajın) sadece gece yatarken çıkartılması gerekir.
  • Sabah uyandığınızda yataktan kalkmadan her iki çorabınızı 6 hafta boyunca giyiniz.
  • Size verilen ve öğretilen ev egzersiz programınızı düzenli olarak yapmanız gerekmektedir.
  • Hastaneden taburcu olduğunuzda fizyoterapistinizin önerdiği yardımcı cihazlar (walker, koltuk değneği vb.) ile günlük yaşam aktivitelerinizi gerçekleştirebilirsiniz.

El Yaralanmalarında Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon

El yaralanmalarında fizyoterapi ve rehabilitasyon ile el fonksiyonlarının düzelmesi ve eski halini alabilmesi açısından çok önemlidir. El yaralanmalarının tedavi sürecini hasta, doktor ve fizyoterapist birlikte yürütürler. Hastaların tedaviye uyumu ve söylenilenleri eksiksiz yapması iyileşme için gereklidir. Tedavinin en önemli parçasının hasta olduğu her zaman hatırlanmalıdır. El rehabilitasyonu, özellikle cerrahi onarımlar sonrası, bu alanda özelleşmiş bilgi ve deneyimi olan bir fizyoterapist tarafından uygulanmalıdır. Tedaviden en iyi sonucu alabilmek için şunlara dikkat edilmelidir:

  • Alçı doktor veya fizyoterapiste danışmadan çıkarılmamalı, ameliyat sonrası verilen kol-boyun askısı mutlaka kullanılmalıdır.
  • Elde oluşan şişme (ödem) yaralanma veya cerrahi sonrası görülebilen bir sorundur ancak gerekli önlemler alınmazsa tedaviyi olumsuz etkiler. Bu nedenle elin aşağıya sarkıtılmaması, şişliği arttıracak zorlayıcı egzersizler yapılmaması gerekir.
  • Fizyoterapistin önerdiği egzersiz (hareket), masaj, atel uygulamaları aksatılmadan ve anlatıldığı şekilde uygulanmalıdır. El için egzersiz uygulamaları parmağın hızlıca açılıp kapanması anlamına gelmez. Egzersizler bilinçli, öğretildiği şekilde ve tekrar sayısında yapılmalı sürekli yapılan hareketin zararlı olduğu bilinmelidir.
  • Egzersiz uygulamalarında eli zorlayıcı, ağrı oluşturacak kadar sert hareketlerden kaçınmak önemlidir. Sert uygulanan zorlayıcı hareketler ve germeler hem ameliyat bölgesine zarar verir hem de eli şişirerek eklemleri daha da sertleştirir.
  • Yaralanma ve cerrahi sonrası özellikle erken dönemde tıbbi ekibe (doktor ve fizyoterapist) danışmadan elin kullanımından kaçınılmalıdır.
  • Çevreden yapılan yönlendirmelere (top sıkma, sıcak su uygulama, çeşitli yağlar uygulama gibi) göre uygulamalar yapmak zararlı sonuçlar doğurabilir.
  • Her hastanın yaralanması kendine has özellikler taşır. Başka hastalara ait öneriler, egzersizler ve cihazlar uygulanmamalıdır.
  • El yaralanmaları sonrası uzun iyileşme sürecinde düzenli takip, elin eski haline dönmesinde önemlidir. Cerrah ve fizyoterapist tedaviyi sonlandırmadığı sürece tedavi ekibi ile iletişimde olunmalıdır.

Ön Çapraz Bağ Yaralanmalarında Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon

Ön Çapraz Bağ (ÖÇB) yaralanmasında konservatif (cerrahi dışı) ya da cerrahi tedavi sonrasında fizik tedavi ve rehabilitasyon uygulanması gerekmektedir. Rehabilitasyon hastadan hastaya değişkenlik göstermektedir. Kullanılan greftin tipi ve yerleşimi, hastanın aktivite düzeyi ve beklentisi, eşlik eden yaralanmalar (menisküs yırtıkları, diğer bağ yaralanmaları, kıkırdak lezyonları vb.) uygulanacak rehabilitasyon programının içeriğini değiştiren en önemli faktörlerdir. Tedavide amacımız, kişinin bir an önce günlük yaşam aktivitelerine ve sportif faaliyetlerine geri dönüşünü sağlamaktır. Bu amaç doğrultusunda kişiye özel uygulanacak rehabilitasyon programı, deneyimli EMOT fizyoterapisti tarafından değerlendirilip planlanmaktadır. Uygulanacak rehabilitasyon programı ağrı ve ödemi azaltmak, dizin normal hareket genişliğini kazanmak, bacak kaslarının kuvvetini ve denge koordinasyonunu arttırmaya yöneliktir. Profesyonel sporcularda 6. ayda tam kapasite geri dönmeyi hedeflerken, amatörlerde ise futbol, basketbol gibi temas içeren aktivitelere dönüş süreci 1 yıldır. Ameliyatın başarısı ancak iyi bir rehabilitasyon programı ve takibi ile mümkündür.

Omuz Kas Yırtıklarında Fizyoterapi ve Rehabilitasyon

Konservatif (Cerrahi dışı) Fizyoterapi

  • Ağrının ve inflamasyonun azaltılması tedavinin ilk amacıdır ve bunun için ağrının başladığı, yoğun olduğu ilk dönemlerde istirahat edilir, kol kişisel bakım aktiviteleri dışında kullanılmamalıdır. Gerektiğinde ilk birkaç gün kol boyun askısı da kullanılabilir.
  • Fizyoterapi ve rehabilitasyon için fizyoterapist hastaya özel bir program düzenler. Ehil olmayan kişilerin önerileri ile hareket etmek doğru değildir.
  • Ağrının yoğun olduğu ilk dönemlerde sıcak uygulamalardan kaçınılır. Bu dönemde günde birkaç kez soğuk uygulama yapılabilir.
  • Özellikle erken dönemlerde ağrılı kolun üzerine yatılmamalıdır. Mümkünse kol bir yastıkla desteklenerek gevşemeyi sağlanır.
  • Ağrının azaldığı ilerleyen dönemlerde sıcak-soğuk uygulamalar, omuz eklemine yönelik manuel tedavi teknikleri ve elektriksel ajanlar uygulanır.
  • Egzersiz tedavisi omuz çevresi kas yırtıklarında büyük önem taşır. Yaralanmanın ilk dönemlerinden itibaren doğru kaslara yönelik uygun egzersiz programı fizyoterapist tarafından planlanır. Egzersiz programı genel kapsamda şu egzersizleri içerir:
    1. Kolu başın üzerine kaldırma ve diğer omuz hareket açıklığını arttırıcı egzersizler
    2. Omuz çevresi kasları güçlendirici egzersizler
    3. Postür ve stabilizasyon egzersizleri
    4. Gerekli kas ve dokulara germe egzersizleri
    5. Üst ekstremitenizi doğru kullanma teknikleri eğitimi
  • Omuzdaki problemlerin ilerlememesi için günlük aktivitelerde yapılması gereken değişiklikler hakkında bilgi verilmesi önemlidir. Konservatif tedaviye yanıt 4-6 ay gibi bir süre alabilir. Bu süre içinde hastanın tedaviye uyumu ve verilen ev programını titizlikle uygulaması önemlidir.

Cerrahi Tedavi Sonrası Fizyoterapi ve Rehabilitasyon

Rotator manşet cerrahisi sonrası rehabilitasyon yavaş bir süreçtir. Fizyoterapi periyodu ve tam düzelme 4-6 ay sürebilir. Bu süreç deneyimli bir tedavi ekibi tarafından yönlendirilmelidir. Omuzda erken dönemde hareketi sağlamak ve arttırmak önemlidir fakat iyileşmekte olan dokuları koruma açısından dengeli bir rehabilitasyon programı uygulamak gerekir. Tedavi sürecinde şu uygulamalar önem kazanır:

  • Cerrahi sonrası bir süre omuzu korumak için kol-gövde askısı takılır. Bu askı, doktor aksini söylemedikçe 4-6 hafta kullanılır.
  • Cerrahi sonrası erken dönemde ağrı ve şişliği azaltmak için soğuk uygulama ve elektriksel ajanlar kullanılabilir.
  • Doktorun uygun gördüğü dönemde egzersiz programı başlar. İlk 5 hafta pasif egzersizler yapılması gerekir. Erken dönemde askıyı çıkarmak ve kola aktif hareketler yaptırmak onarım bölgesinin zarar görmesine neden olabilir.
  • 5 hafta sonra fizyoterapist eşliğinde aktif yardımlı egzersizler ve devam eden süreçte aktif egzersizler başlar.
  • Cerrahi sonrası 8 haftadan önce güçlendirmeye yönelik egzersizler başlanmamalıdır.
  • Kolun aktif kullanımı 8-12 haftalarda artarak devam eder.
  • Tam düzelme 6 ayı bulabilir.
  • 4- 6 ay öncesinde sportif faaliyetlerde bulunulmamalıdır.
  • Spor gibi zorlayıcı aktivitelere dönüş için tedavi ekibinin onayı mutlaka alınmalıdır.

Sağlıklı Bel için Egzersiz ve Öneriler

Postür (Duruş)

  • Günlük yaşam aktivitelerinde ve iş ortamında doğru postüre sahip olmak önemlidir.
  • Otururken dik ve düzgün oturmaya özen gösterin.
  • Bel boşluğunuzu destekleyin.
  • Bacak-bacak üstüne atarak oturmaktan kaçının.
  • Kalçanızı diz seviyesinden biraz daha yukarıda tutmaya çalışın (Alçak yerlerde oturmaktan kaçının).
  • Ayakta dururken veya yürürken omuzlarınızı düşürmeden sırtınızı ve belinizi düzelterek dik durmaya dikkat edin.
  • Yatış pozisyonunuza ve yatağın çok yumuşak olmamasına dikkat edin.
  • Yan yatış veya sırtüstü yatış pozisyonlarını tercih etmeye çalışın.
  • Belinizi ve bacaklarınızı yastıkla destekleyin, dizleri hafif bükerek yatın.
  • Gerekli kas ve dokulara germe egzersizleri

Koruyucu Uygulamalar

  • Ani hareketlerden kaçının.
  • Kilo almaktan kaçının.
  • Uzman bir hekime danışmadan bel korsesi kullanmayın.
  • Ağır taşımayın, dolap itme-çekme gibi aktivitelerden uzak durun.
  • Uzun süre ayakta durmak gerektiğinde bir ayağı destek üzerine koyun.
  • Rahat ve yüksek topuklu olmayan ayakkabıları tercih edin.
  • Yerden eşya kaldırırken belden eğilmek yerine dizleri bükerek çömelin.
  • Beli zorlayıcı rotasyon (dönme) hareketlerinden kaçının. Ayaklarınız sabitken gövdenizi bacaklarınız üzerinden döndürmek yerine ayaklarınızla dönerek gövdeyi blok halinde kullanın.
  • Mutfakta yüksek raflara uzanmak yerine tabure kullanın.
  • En küçük aktiviteler dahil olmak üzere, aktivite esnasında nefesinizi tutmayın. Nefes alış-verişinizi devam ettirirken aktivitelerinizi uygulamayı alışkanlık haline getirin.
  • Taşıyacağınız ağırlığı her iki elinize eşit olarak bölmeye çalışın.
  • Özellikle masa başı çalışıyorsanız
  • Belirli aralıklarla kalkıp dolaşın.
  • Sık kullanıla eşyaları vücudu döndürmeye gerek kalmayacak şekilde rahat alabileceğiniz yerlere koyun.
  • Bilgisayar-masa-sandalye-zemin arasında vücudu yormayacak, görüş açınızı kolaylaştıracak ve doğru postürü destekleyecek mesafe-açı-yüksekliği ayarlayın.
  • Ayakların altını bir basamakla destekleyin.

Egzersiz

  • Karın, kalça ve sırt kaslarınızı kuvvetlendirin.
  • Omurga esnekliğinizi koruyun, kas esnekliğinizi artırın.
  • Uygun ayakkabı ve giysi ile yavaş tempolu yürüyüşler yapın.
  • İmkanınız varsa yüzmeye önem verin.
  • Egzersizleri yavaş, doğru ve düzenli yapmaya özen gösterin, aşırıya kaçmayın.
  • Ağrı sınırını zorlamayın.
  • Öğrenmiş olduğunuz doğru postür ve solunum kontrolünü egzersizler esnasında mutlaka devam ettirin.